Böbrek Üstü Bezi Hastalıkları

Güncelleme tarihi: 25 Eki 2020


Böbrek Üstü Bezi Hastalıkları Adrenal bezler her iki böbreğin üst kısmına yerleşmiş iki katmanlı yapıdan oluşur. Bezlerin yerleşim dışında böbreklerle herhangi bir doğrudan ilişkisi yoktur. Adrenal bezler bulundukları yer itibarıyla zor gözlemlenen, bulunan ve hastalıkları oluştuğunda da kitle veya ağrı gibi belirtileri çok ileri evrelerde veren organlardır. Bu nedenle genellikle kitlesel yakınmalarla değil, salgıladıkları hormonlara bağlı sistemik belirtilerle tanısı konan organlardır. Gelişen görüntüleme yöntemleri ve biyokimyasal tetkiklerle adrenal hastalıkları tanısı ve tedavisi giderek kolaylaşmış ve artmıştır.

Adrenal bez endokrin bir organdır, çeşitli hormonlar üretir salgılar. Medulla (öz) ve korteks (kabuk) adı verilen iki bölümden oluşur.

Medulla  adrenalin, noradrenalin adı verilen hormonları üretir ve salgılar. Bu hormonların üretimi beyin ve sinir sistemi tarafından kontrol edilir. Adrenalin ve noradrenalin kalp atış hızını ve kan basıncını artırıcı etkiye sahip hormonlardır.

Korteks kısmı ise kortikosteroid denen ve üç ayrı çeşidi olan bir grup hormon üretir. Bunlardan birincisi, cinsiyet hormonları (androjen) olup dehidroepiandrostenedion, östrojen, testosteron gibi hormonlar salgılanır.

İkinci hormon çeşidi glukokortikoidlerdirKortizol bu gruba giren hormonlardan en çok bilinenidir. Hemen her tip travma, enfeksiyon, aşırı sıcak – soğuk, cerrahi operasyonlar, şeker düşüklüğü, alerjik maddeler ve bazı hastalıklar ve ilaçlar kandaki seviyesini artıran faktörlerdir.

Adrenal bezin korteks kısmının salgıladığı üçüncü çeşit olan mineralokortikoidler (aldosteron), sıvı dengesini, sodyum  ve potasyumun vücut tarafından kullanımını kontrol ederek kan basıncını ayarlar.

Adrenal bez hastalıkları çoğunluk ile ürettiği hormondaki artma veya  azalma ile bulgu verir. Hormon üretimi yapan kitleler-adenomlar ürettiği hormon tipine göre değişen belirtiler verir ve hastalıklara neden olabilir.

Aldosteron fazlalığı (Hiperaldosteronizm) kan basıncı yüksekliği (hipertansiyon), potasyum düşüklüğü, kas gücünde kayıp, erken kalp-böbrek-beyin damar hastalığı yapmaktadır.

Kortizol fazlalığı (Cushing Sendromu), kontrolsüz kan basıncı yüksekliği (hipertansiyon), şeker hastalığı (hiperglisemi), gövdesel şişmanlık, kadınlarda kıllanma artışı, adet düzensizlikleri, ciltte çatlamalar, kemik erimesi yapmaktadır.

Androjen fazlalığı (Hiperandrojenizm) kadında daha çok belirti vermektedir. Kıllanmada artış, adet bozuklukları, akne bunlardan bazılarıdır.

Adrenalin fazlalığı (Feokromasitoma) yüksek ve düzensiz kan basıncına, çarpıntı-terleme ataklarına, baş dönmesi ve ağrısına neden olur.

ADRENAL ADENOMA

Adrenal adenoma, böbreküstü bezinden kaynaklanan tümörlere verilen addır. Sıklıkla bu tümörler radyolojik tetkikler sırasında rastlantısal olarak ortaya çıkarlar. Kadın ve erkekte eşit oranda görülür.

Adrenal adenomanın % 80’i hormon salgılamazlar, bu nedenle de herhangi bir belirti vermezler. Geriye kalan % 20’si ise hormon salgılarlar. Hormon salgılayan adrenal adenomları eğer adrenalin vb üretiyor ise ‘Feokromasitoma’ adı verilir. Aralıklı ataklar şeklinde gelen çarpıntı, terleme, başağrısı ve tansiyon yükselmeleri yakınmaları ile kendilerini gösterirler. Kortizol salgılarlarsa ‘Cushing sendromu’ adı verilen durum ortaya çıkar ve hasta giderek kilo alır, kan şekeri, kan basıncı yükselir, psikolojik değişiklikler, kemik erimesi, cilt problemleri ortaya çıkar. Aldosteron salgılarsa yüksek tansiyon ve potasyum düşüklüğü yaparlar. Androjen salgıladıklarında kadında akne, kıllanmada artış erkekte jinekomasti belirtileri gösterirler.

Adrenal adenomlarda çap 5 cm ve üzerinde ise adrenal bez kanseri görülme riski artmaktadır. Bu nedenle bu çaptaki tümörlerin cerrahi olarak çıkarılması önerilmektedir.

Adrenal bezdeki kitlelerin iyi ve kötü huylu ayrımında Ultrasonografi, BT ve MRI tetkiklerinden yararlanılmaktadır. Diğer önemli konu ise kitlenin hormon üretip üretmediğinin saptanmasıdır. Bunun için de bir takım kan ve idrar tetkikleri yapmak gereklidir.

Adrenal kanser ise ender görülen bir tümör olup, 1 milyon da 1-2 kişide rastlanır. Ortalama görülme yaşı 44’dür. Adrenal kanserde de tedavi cerrahidir. Ameliyat ile çıkarıldığında sonuçlar çok iyidir. Şüpheli lezyonlarda gecikilmeden ameliyat kararı uygulanmalıdır.

Operasyon hakkında daha detaylı bilgi almak için burayı tıklayıp bize ulaşabilir ya da kliniğimizi ziyaret edebilirsiniz.

23 görüntüleme

Son Paylaşımlar

Hepsini Gör

Guatr